“Iniwan Niya Ako sa Altar habang kasal namin—Pero makalipas ang isang taon, nagmamakaawa siyang pakasalan ko siya.” PART 2

Hindi ko alam kung anong mas nakakakaba—ang makita siyang lumuhod sa harap ko sa café, o ang pagsakay ko sa kotse niya ngayon habang papunta kami sa simbahan kung saan niya ako iniwan.

Hindi kami nagsalita sa biyahe.

Tahimik.

Mabigat.

Parang bawat tunog ng makina ay pumupunit sa alaala ko.

Ramdam ko ang pagod niya. Ramdam ko ang takot niya. Ramdam ko ang hindi niya masabi-sabi.

Pero mas ramdam ko ang tibok ng puso ko—matatag, hindi na durog, hindi na nanghihina. Hindi na ako yung babaeng nagmakaawa sa salamin ng bridal room. Hindi na ako yung babaeng humihiling na dumating siya habang pinipigilan ang paghikbi.

Ngayong gabi, ako ang may hawak sa kwento.

At siya ang haharap.

Pagdating namin sa simbahan, huminto siya sa may harap, kung saan dumaan ang wedding car noon—pero walang groom.

Tahimik ang buong paligid.

Ang lampara ng poste, parang spotlight sa isang entabladong matagal nang nakasarado.

Pumasok ako sa loob.

Amoy kahoy. Amoy lumang bulaklak. Amoy ulan.

At nang tumayo ako sa gitna ng aisle… doon bumalik ang lahat.

Kung paano ako nakapako sa gitna habang nagbubulungan ang mga tao.

Kung paano ako humigpit sa bouquet para hindi bumigay.

Kung paano nanlamig ang kamay ko, hindi dahil sa aircon, kundi sa takot.

Kung paano ako tumingin sa pinto na hindi bumukas.

At ngayon—naririto ako ulit.

Pero hindi na siya ang hinihintay ko.

Ako na ang magpapasya.

Huminga ako. Humarap sa kanya.

“Simulan mo.”

Hindi siya agad nakapagsalita. Lumapit siya sa akin, pero hindi malapit enough para hawakan ako.

Para siyang naglalakad sa basag na salamin—takot na takot gumawa ng maling hakbang.

“Cel…” bulong niya, paos.

“Hindi ko alam kung paano ko sasabihin… pero kailangan mo itong marinig.”

Tumango ako.

At doon siya nagsimula.

“Araw ng kasal natin… hindi ako nagising na ayaw kitang pakasalan.”

Humigpit ang dibdib ko pero hindi ako umiyak.

Hindi na ako yung babaeng mabilis masira.

“Gusto kitang pakasalan. Ikaw ang pinili ko. Ikaw ang gusto kong buhay. Pero… may dumating na tawag mga isang oras bago ang kasal.”

Umangat ang tingin ko. Unti-unti.

“Tawag mula sa ospital.”

Tumingin siya sa sahig, nanginginig ang labi.

“Si Mama… bigla siyang bumagsak. Heart attack. Nasa critical. At ang sabi ng doktor… baka hindi na siya magtagal.”

Para akong binuhusan ng malamig na tubig.

Hindi ko ito inasahan.

Hindi ko ito naisip.

Wala ni isang beses.

Akala ko babae. Akala ko takot. Akala ko bigla siyang nag-back out dahil hindi ako sapat.

Pero hindi iyon ang sagot.

Tumuloy siya.

“Tinawagan ako ni Marcus. Sinubukan niyang magpadala ng mensahe sa coordinator. Pero nawalan ng signal. Wala akong magawa. Kailangan ko pumunta sa ospital.”

“Lucas…” bulong ko, mahina.

“Hawak ko yung phone ko habang nakasakay ako sa taxi. Sabi ko tatawag ako sa’yo. Magpapaliwanag ako. Pero Cel… 3:27 PM.”

Napahinto siya. Umiyak siya nang walang tunog.

“3:27 PM… namatay ang Mama ko.”

Doon ako hindi nakagalaw.

Hindi dahil masakit, kundi dahil hindi ko alam kung paano tatanggapin ang bigat ng mensahe niya.

Hindi betrayal.

Hindi abandonment.

Hindi pang-iiwan dahil ayaw niya.

Kundi…

isang anak na nawalan ng ina.

“Hindi ko kinaya, Cel. Hindi ko kinaya pumunta sa simbahan na wala akong mukha. Wala akong lakas. Wala akong pagkatao. Parang ako yung nilibing kasama niya.”

Tumulo ang luha niya pero naka-smile siya nang punit.

“Hindi ko iniwan ang kasal…

Inuna ko lang ang taong mahal ko… for the last time.”

Parang may tinanggal na maliit na pako sa puso ko—yung pako ng galit.

Pero yung pako ng sakit… nandun pa rin.

“Kailangan mo akong intindihin, Cel… pero alam kong hindi sapat. Alam kong kasalanan ko na hindi ako nagparamdam. Alam kong dapat sinabi ko sa’yo. Pero… sinarado ko sarili ko. Na-depress ako. Na-trauma ako. At sa pinakamahirap na taon ng buhay ko… hindi kita kayang kausapin dahil ayoko madamay ka sa pagkawasak ko.”

Huminga siya nang malalim, halos humikbi.

“Nawala ang Mama ko, Cel. At natakot ako na baka mawala ka rin. Kaya hindi ako lumapit. Dahil para akong bangkay na naglalakad. Paano kita hahawakan kung ako mismo wala nang buhay?”

Hindi ako nakapagsalita.

Hindi ko kayang magalit.

Hindi ko kayang humusga.

Hindi ko kayang punahin ang desisyon niyang mahalin ang ina niya sa huling pagkakataon.

Pero hindi ko rin kayang basta na lang burahin ang sakit na iniwan niya.

Lumapit siya—isang hakbang lang.

“Isang taon akong patay sa loob, Cel. Pero araw-araw… araw-araw, hinihintay ko yung araw na kakayanin kong lumapit sa’yo.”

Umangat ang tingin niya, punong-puno ng pagmamakaawa.

“At eto na ‘yon.”

Dahan-dahan niyang inilabas mula sa bulsa ang isang maliit na kahon.

Hindi puti.

Hindi bago.

Luma.

Gasgas.

Parang ilang buwan niyang sinubukang kunin ang lakas na ibigay ‘yon.

Binuksan niya.

Singsing.

Hindi yung singsing namin noon.

Iba.

Mas simple.

Mas tahimik.

Mas totoo.

“Cel… hindi ko hinahanap yung kasal na nawala.”

Tumigil siya.

Kinagat ang labi.

Huminga nang mabigat.

“Kaya kong mabuhay kahit hindi tayo ikasal.”

“Kaya kong maghintay ng sampung taon.”

“Kaya kong hindi mo ako kausapin ulit.”

Tumitig siya sa akin, namumugto ang mata.

“Pero hindi ko kayang mabuhay sa mundong hindi na kita mahal.”

Para akong tinamaan ng kidlat.

Hindi sa magandang paraan.

Kundi sa paraang nagising ang buong damdamin ko.

Ang sama.

Ang sakit.

Ang kabigat.

Ang katotohanang pinilit kong ibaon.

“Celestine Reyes…” sambit niya, nanginginig.

“I’m not asking you to marry me.”

Nanlaki ang mata ko.

Hindi ko ito inexpect.

Hindi pala proposal ang dala niya.

“I’m only asking you…

to let me love you again.”

At doon bumagsak ang luha ko.

Hindi dahil naniniwala ako.

Hindi dahil gusto kong bumalik.

Kundi dahil sa gitna ng lahat ng sakit—

ito ang tanong na matagal kong iniwasan:

May natitira pa ba?

Ako pa ba ‘yung mahal kong babae?

Kaya ko pa ba siyang mahalin muli… pagkatapos ng lahat?

Umangat ako.

Lumapit.

Humarap sa altar kung saan ako minsang naghintay.

At doon ko siya tinitigan.

“Lucas…”

Tumigil ang mundo niya.

Nakahawak siya sa dibdib niya.

Handa sa kahit anong sagot.

“Ayoko ng kasal.”

Napapikit siya, parang tinusok ng karayom.

Pero hindi pa ako tapos.

“Ayoko ng kasal… kung hindi mo kayang ipaglaban ang sarili mo.”

Tumingin siya sa akin, punong-puno ng tanong.

“Kaya mo bang bumalik hindi dahil ako, kundi dahil ikaw?

Kaya mo bang harapin yung trauma mo?

Kaya mo bang buuin yung sarili mo bago mo buuin ako?”

Hindi siya makasagot.

At doon ko sinabi ang ending na hindi niya inexpect—

pero kailangan naming pareho:

“Hindi kita tatanggihan.”

Namula ang mata niya. Napahawak siya sa labi niya, parang mahuhulog.

“Pero hindi rin kita tatanggapin… hangga’t hindi ka buo.”

At inilapit ko ang mukha ko sa kanya.

“At kapag bumalik ka sa akin nang hindi ka durog…

babalikan ko ang lalaking minahal ko.”

Isang hakbang lang ang pagitan namin.

Pero hindi ako lumapit.

Siya ang dapat lumapit.

At kung hindi niya kaya ngayon—

then hindi pa ito ang oras.

Nagpahid siya ng luha.

Tumango.

Parang batang inuutusan.

“Cel… lalaban ako. I promise.”

Ngumiti ako, masakit pero totoo.

“Hindi mo kailangan ng pangako, Lucas.

Kailangan mo ng sarili mo.”

At habang naglalakad ako palabas ng simbahan, ramdam ko ang bigat at gaan ng isang malaking katotohanang bumalot sa kwento naming dalawa:

Hindi ako iniwan ng lalaking hindi ako mahal.

Iniwan ako ng lalaking hindi kayang mahalin ang sarili niya sa gitna ng pagkawala ng ina niya.

At ngayon…

hindi ako bumabalik sa lalaking iyon.

Hindi ako naghihintay sa kanya.

Ako ang binabalikan.

Ako ang pinipili.

Ako ang nilalaban.

At kung darating ang araw na kaya na niyang harapin ang mundo—

hindi ko alam kung ikakasal kami,

hindi ko alam kung magiging kami ulit,

hindi ko alam kung babalik ba kami sa dati.

Pero alam ko ito:

Hindi na ako ang babaeng iniwan sa altar.

Ako na ang babaeng iniwan niya noon—

pero babalikan niya lang kapag kaya na niya akong mahalin nang hindi kailangan tumakbo.

At ngayon…

Ako ang pipili kung papayag ako.

PART 3