"Sa Unang Ngiti Mo, Doon Ako Nahulog" (BL STORY)

Mainit ang hangin sa Espanya Boulevard nang araw na iyon, ‘yong klaseng init na parang may sariling ugali. Hindi pa man sumasapit ang tanghali, kumakapit na sa balat ang alikabok, humahalo sa pawis, at para bang binubulong sa lahat ng tao na dapat na silang umuwi at magkulong sa kwarto. Pero si Jake, parang hindi naririnig ang bulong ng lungsod. Nakaupo lang siya sa lumang waiting shed sa tapat ng UE, hawak ang earphones na matagal nang may isang side na mahina pero patuloy pa rin niyang ginagamit. May bag siyang kulay abo na may konting punit sa gilid at polvoron crumbs na matagal na niyang dapat nilinis. Hindi niya nililinis. Ganyan siya. Laging may iniipit na dapat niyang ginagawa pero hindi niya magawa dahil pakiramdam niya, kung gumalaw siya, may masisira na naman.

Nagsimula na namang bumilis ang tibok ng dibdib niya. Hindi dahil sa init. Hindi dahil sa traffic na parang hininga ng siyudad. Kundi dahil sa text na nakasilip sa phone screen niya.

“On the way. Five minutes.”

Si Moriz.

Napapikit si Jake. Hindi niya alam kung bakit ganito ang epekto ng pangalang ‘yon sa kanya. Magkaklase lang naman sila sa isang GE subject. Hindi sila close. Hindi sila seatmates. Hindi sila friends sa Facebook, IG, o kahit anong app. Pero tatlong linggo na mula nang manghiram ng ballpen sa kanya si Moriz at apat na araw na mula nang tanungin siya nito kung pwede siyang samahan bumili ng isang specific na libro sa Recto. “Hindi ko kabisado lugar eh. Baka maligaw ako. Ikaw mukhang sanay.” Simple lang dapat ang ganitong bagay, pero may kung anong tension na hindi naman dapat naroon.

Hindi na sana papayag si Jake. Ngunit may kung anong kamot sa loob niya, ‘yong tipong kumakalat na init sa dibdib. “Sige. Free ako Friday.”

At ngayong Friday na nga.

May parang sayaw na ginagawa ang mga jeep sa tapat ng kalsada. Masakit sa tenga ang busina ng dalawang driver na nag-aagawan ng pasahero. May dumaan na estudyanteng naka-uniform, may bitbit na canteen plastic bag na amoy pritong siomai. Dumapo ang amoy sa hangin, humalo sa aroma ng aspalto. Naramdaman iyon ni Jake at sa hindi maipaliwanag na dahilan, iyon ang nakapagbalik sa kaniya ng lakas. Hindi niya nga maintindihan kung bakit nakakapagdulot ng kapayapaan sa kanya ang mga ordinaryong amoy ng siyudad. Pero doon siya lumaki. Manila was noisy, messy, impatient. Parang puso niya. Parang utak niya. Parang mundong ayaw siyang sundin pero mahal niya pa rin.

Kumapit ang kamay niya sa strap ng bag niya nang marinig niya ang isang tanong.

“Kanina ka pa?”

Si Moriz. Walang babala. Walang footsteps. Parang bigla na lang tumigil ang ingay ng paligid.

Pero hindi naman talaga tumigil ang ingay. Mas naging aware lang si Jake sa presensya nito.

Nakasuot si Moriz ng faded na denim jacket na may paint stains sa left sleeve. Hindi yung intentional. Hindi yung aesthetic. Yung accidental. Yung tipong nangyari habang wala siyang panahon magpaliwanag. May bitbit siyang tote bag na may naka-print na “Film Is Not Dead” at may nakausling sketchbook sa gilid. Mas maputi siya kay Jake. Mas kalmado ang mata. Mas parang may sariling mundo na hindi niya kailangan ipaliwanag sa kahit sino.

Jake nodded. “Medyo.”

Tumaas ang kilay ni Moriz. “Ah. Sorry, traffic. May naaksidente atang motor. Parang may sumemplang sa tapat ng Nagtahan.”

“Okay lang.” Hindi naman niya alam kung bakit may biglang lamig ang tono niya. Siguro dahil kinakabahan siya. O dahil hindi niya gusto magmukhang masyadong excited. O dahil sanay siyang nandun lang siya sa gilid, at ngayong may tumitingin sa kanya nang direkta, hindi niya alam anong gagawin.

Hindi nagsalita agad si Moriz. Tumingin muna siya sa kalsada na parang hinihintay na huminto ang lahat ng jeep sa mundo. “Ready ka na? Mainit pa eh. Tapos baka punuan yung mismong tindahan. Baka maubusan tayo ng copy.”

“G na.” Tumayo si Jake, pero sa biglaang pagtaas niya, muntik niyang masagi ang bag ni Moriz.

“Ay—sorry—”

“No worries.” Pinagpag lang ni Moriz ang tote. “Hindi naman siya marunong magtampo.”

Hindi alam ni Jake kung biro ba ‘yon, pero natawa siya nang hindi niya sinasadya. At sa unang pagkakataon mula nang nagsimula ang araw, hindi masyadong mabigat ang dibdib niya.

Habang naglalakad sila papunta sa Recto, hindi halos nagsasalita si Jake. Hindi niya alam kung anong dapat sabihin. Pero si Moriz, parang sanay nang punan ang mga puwang na iniwan ng katahimikan ng iba.

“Hindi ako dapat sa UE. Actually, UP talaga gusto ko. Pero ayaw ng parents ko yung course na gusto ko. Gusto nila ‘yong sure job. Yung may board exam. Yung may diploma na may bigat. Kaya ayun. Dito ako napadpad.”

Tumingin si Jake sa kanya nang mabilis. “Anong gusto mo sanang course?”

“Fine arts. Illustration. Film. Kahit ano dun sa tatlo.”

“Bakit hindi mo pa rin tinuloy? Pwede ka naman lumipat next year.”

Napatingin si Moriz sa kanya. Hindi ‘yong mabilis na tingin. Yung tingin na may hinihintay. Yung tingin na parang may ini-evaluate.

“Bakit parang ang dali mo sabihin?”

Hindi malakas. Hindi galit. Pero may kurot.

Hindi agad nakasagot si Jake. “Hindi ko alam. Parang logical lang.”

“Pero hindi lahat ng logical ay madaling gawin.” May konting pait sa boses ni Moriz. “Minsan yung pinakamadaling sabihin, pinakamahirap simulan.”

At doon, may tumama kay Jake. Parang hindi sinasadya pero eksakto. Parang may nabuksang pintuan sa loob niya na matagal na niyang tinatapakan para hindi bumigay. Umilag siya sa pakiramdam. Ayaw niya ng ganung usapan. Ganong lalim. Ganong paraan ng pagkikita ng mga mata na parang nasusundan hanggang sa likod ng bungo.

“Okay.” Mahina niyang sagot. “Gets.”

“Hindi mo gets.”

Hindi pagalit.

Hindi mapagmataas.

Diretso lang.

Totoo.

Nag-init ang batok ni Jake. Hindi niya alam kung bakit siya parang nabara. Hindi niya alam kung bakit parang gusto niyang sagutin. Pero hindi niya ginawa. Ayaw niyang magsimula ng away sa gitna ng España dahil lang sa pride.

Dumiretso lang sila. Maliit ang pagitan nila habang naglalakad, pero ramdam na ramdam ni Jake ang init na nagmumula sa braso ni Moriz. Hindi sila magkadikit. Hindi malapit. Pero sapat para maging disorienting. Kung bakit, hindi niya alam.

Pagsapit nila sa Recto, kumapal ang amoy ng lumang papel, tinta, at patchwork ng street food smoke. May nagbebenta ng isaw sa gilid. May nag-aalok ng pirated DVD. May tumatawag ng “Boss, ID lamination, mura lang. Diploma rin meron.” Ang ingay pero may rhythm. Parang pulso ng siyudad.

“Kaya mo ba sumiksik sa looban?” tanong ni Moriz habang tinitingnan ang makitid na daanan papasok sa hanay ng bookstores.

“Sanay ako dito.” Sagot ni Jake. “Ikaw, sure ka? Mukha kang masisira yang sapatos mo.”

“Gusto mo ba ako buhatin mo na lang?”

Deadpan.

Walang ngiti.

Pero halatang biro.

Napatingin si Jake, napatigil ng kalahating segundo. “Hindi kita kaya buhatin.”

“Ay wow. So mabigat ako para sa’yo?”

Ngayon, may maliit na ngiti. Hindi cute. Hindi soft. Pero parang may sariling electricity.

“At ang haba ng hair mo.” Sagot ni Jake, mabilis, halos instinct. “Hindi kita buhatin kasi hindi ko ugali magbuhat ng arte.”

“Ayos. May ngipin pala banat mo.”

“Depende sa tao.”

Tumawa si Moriz. Totoong tawa. Hindi polite laugh. Hindi forced. At sa hindi maipaliwanag na dahilan, parang gusto ni Jake marinig ulit iyon.

Sa loob-loob ni Jake, may nagkakagulong emosyon. Hindi pa man sila umaabot sa bookstore, ramdam na niya ang tensyon na hindi niya alam kung dapat niya bang pigilan o hayaan. Napapansin niya ang paraan ng paghawak ni Moriz sa strap ng tote bags niya. Ang paraan ng pag-ilag nito sa makitid na pader. Ang paraan ng pagsulyap nito sa kanya, mabilis pero may hinahanap.

At sa bawat maliit na detalyeng ‘yon, may nababasag sa loob ni Jake. Mga pader na siguradong itinayo niya para hindi siya mapansin kahit kanino.

Pagkapasok nila sa isa sa mga lumang bookstore, sinalubong sila ng halimuyak ng lumang papel na parang pinaghalong nostalgia at amag. May electric fan sa sulok na umiikot nang mabagal, hindi makasabay sa tindi ng init. May lalaking matanda sa likod ng mesa, nakayuko sa crossword puzzle, hindi man lang tumingin nang pumasok sila.

“Dito raw meron nung libro.” Sabi ni Moriz, pero may kakaiba sa tono niya. Parang hindi lang libro ang gusto niyang mahanap.

Nilapitan nila ang shelf, naghanap, nagtanong, lumipat sa kabilang shelf. Ilang minuto silang ganon. Tahimik. Pero hindi awkward. Yung tipong tahimik na puno ng kung ano.

Ilang sandali pa ay nakakita si Moriz ng kopya. Inabot niya ito kay Jake.

“Nahanap ko.”

“Huh? Ba’t mo binigay sa akin?”

“Wala lang. Tingin ko bagay sa’yo yung author.”

“Ba't naman?”

“Kasi parang ikaw. Tahimik pero punong-puno ng gustong sabihin.”

At doon, sumabog ang dibdib ni Jake sa isang tibok na hindi niya alam kung dapat ba niyang ikatakot o ikatuwa.

Bago pa siya makasagot, may dumaan na estudyante sa likod nila at nabangga ang braso ni Moriz. Tumilapon ang libro, tumama sa sahig, at sumabit ang strap ng tote bag niya sa gilid ng metal shelf.

Nagulantang si Moriz. “Shit—”

Bigla niya itong hinablot pabalik, pero dahil sa diin, natanggal ang sketchbook mula sa loob. Bumagsak ito sa sahig, bumukas sa isang pahina na hindi dapat nabubuksan sa harap ng kahit sino.

At nakita iyon ni Jake.

Isang drawing.

Hindi realistic. Hindi stylized. Pero undeniably siya.

Si Jake.

Nakaupo sa waiting shed.

Earphones.

Bag na may punit.

Mas tahimik ang ekspresyon kaysa realidad.

Napatigil si Jake. Nawala ang ingay ng bookstore. Parang lumubog ang mundo sa pagitan nila.

“Put—”

Yun lang ang nasabi ni Moriz bago niya mabilis na sinara ang sketchbook at inipit sa gilid ng katawan niya, parang biglang na-expose ang isang bagay na hindi niya dapat pinapakita.

Jake opened his mouth. Pero walang lumabas.

Si Moriz, halatang namutla. Hindi dahil sa hiya lang. May halo itong takot. Yung uri ng takot na hindi tungkol sa pagiging nahuli. Yung takot na baka iba ang isipin ng taong nahuli sa kanya.

“Teka lang.” Mahina niyang sabi. “Hindi ko sinadya na—”

“May… may drawing ka ng—akin?”

Isa.

Mabagal.

Sinabi ni Jake iyon nang parang sinusukat niya muna ang bigat ng salita.

Si Moriz hindi makatingin.

At doon nagsimula ang unang pumutok na tensyon sa pagitan nila. Hindi sigaw. Hindi away. Pero isang bagay na mas malakas.

Paghinga.

Paglayo.

Paglapit.

Pagkawala ng kontrol.

“Jake…” Bulong ni Moriz. “Pwede ba… doon muna tayo sa labas?”

Hindi sumagot si Jake. Pero sumunod siya. Dahil kahit hindi niya inaamin, gusto niyang marinig ang sasabihin nito.

Paglabas nila ng bookstore, sinalubong agad sila ng mas matalim na init. Yung tipong ramdam mo agad sa batok, tapos may kasamang maasim-asim na singaw mula sa katabing karinderya na nag-iihaw ng isaw. Pero kahit ganon kainit, ramdam ni Jake ang parang ibang lamig sa pagitan nila. Hindi malamig na preskong hangin. Hindi rin yung lamig ng aircon. Mas parang lamig na galing sa loob ng isang taong hindi alam kung dapat ba siyang tumakbo o magpaliwanag.

Sa unang pagkakataon mula nang magkita sila nung araw na iyon, hindi si Jake ang kinabahan. Si Moriz.

Tahimik lang silang naglakad papunta sa isang eskinita na hindi masyadong dinaraanan ng tao. May graffiti sa pader—mga pangalan ng barkada, random na sign, caricature ng isang anime character na parang sinukuan ng gumawa halfway. May amoy ng lumang mantika galing sa karindirya sa kanto, at maingay ang upper floors ng katabing building dahil parang may batang nagtatakbuhan.

Pero walang mas ingay kaysa tibok ng dibdib ni Jake.

Tumigil si Moriz sa lilim ng nakausling awning ng isang printing shop. Hindi agad nagsalita. Hinawakan niya ang strap ng tote bag niya na parang hawak niya ang isang bagay na delikado. Tumingin siya kay Jake pero mabilis na umiwas ulit.

“Mali yung nakita mo.”

Tahimik si Jake ng ilang segundo.

“Mali… paano?”

“Hindi ko sinasadya na makita mo.”

Iyon ang sagot ni Moriz, pero hindi iyon ang tanong ni Jake.

Nagtagpo ulit ang mga mata nila—pero hindi diretso. Parang hanggang kalahati lang ng tingin bago mag-urong si Moriz.

Hindi niya kayang tiisin. Hindi niya kayang ipakita nang buo.

“Moriz,” mahinahon pero mababa ang tono ni Jake, “drawing ko ba ‘yon?”

Nagbukas-sara ang bibig ni Moriz.

Parang may gusto siyang sabihin pero natatakot siyang bitawan.

“Hindi ko naman ginaya mukha mo nang eksakto. Parang… parang impression lang.”

Hindi kumurap si Jake.

“Pero ako ‘yon.”

Nagbuntong-hininga si Moriz. “Oo.”

Hindi niya iyon sinabi nang malakas, pero sapat ang clarity para gumuhit sa loob ni Jake ang isang tensyon na hindi niya alam kung dapat bang ikagalit o ikatuwa. Hindi niya alam kung dapat ba niyang sabihing okay lang o bakit mo ginagawa ‘yon?

Hindi niya rin alam kung bakit biglang mas mabilis ang tibok ng puso niya.

“Bakit mo ako fina-drawing?”

Hindi niya sinabing mayabang. Hindi niya sinabing galit. Pero may diin ang boses niya. Hindi pakiusap. Hindi lambing. Hindi rin utos.

Interrogation, pero hindi cruel.

Si Moriz parang nasukol. Hindi sa pader. Sa mismong espasyo na nilikha ng tanong.

“Hindi ko rin alam,” sabi niya sa wakas.

Hindi depensa.

Hindi dahilan.

Parang confession.

“Hindi mo alam?” ulit ni Jake.

“Hindi mo alam kung bakit mo ako ginuhit? Hindi ka naman mukhang taong gumagawa ng bagay nang walang dahilan.”

“Jake…”

Napakamot si Moriz sa batok, hindi sanay.

“Ito yung part na nakakainis kasi parang ang bilis mong magbasa ng tao.”

“Hindi ko binabasa. Nagtatanong lang ako.”

“Pero tama ka.”

May humigop ng hangin si Jake na parang napaso.

“Tama saan?”

“Tama na hindi ako gumagawa ng bagay nang walang rason.”

Tumingin si Moriz sa notebook na nakatago sa loob ng tote bag niya.

Para bang doon nagsimula ang lahat ng problema at doon din dapat magtapos.

“Ginuhit kita kasi…”

Nag-pause siya.

Nagbuntong-hininga.

At doon naghalo ang init ng hangin at lamig ng kaba.

“…kasi ang tahimik mo pero ang dami mong nabibitbit na hindi mo sinasabi.”

Hindi gumalaw si Jake.

“Hindi ko alam kung nahahalata mo pero ang dami mong kwento kahit hindi ka nagsasalita. Every time na nakikita kita sa campus, parang may sariling pelikula ka sa ulo mo pero hindi mo pinapalabas.”

Napakunot ang noo ni Jake.

“Hindi naman ako interesting.”

“Hindi mo alam kung gaano ka intriguing sa paningin ng iba.”

Napakunot ulit ang noo ni Jake, pero iba na ang dahilan.

“Hindi ako comfortable dapat sa sinasabi mo.”

“I know.”

May tinig niyon na hindi pa niya naririnig kay Moriz. Hindi biro. Hindi playful. Hindi kalmado.

Mas raw. Mas walang guard.

“At alam kong may chance na isipin mong creepy ako, or weird, or—”

“Huwag mong pangunahan.”

Diretso.

Sabay.

Napatigil si Moriz.

Hindi dahil nainsulto.

Pero dahil parang naputol ang sinulid ng defense mechanism niya.

“You’re not creepy,” sabi ni Jake, mas mahina pero hindi nag-aalinlangan.

“Pero hindi ko rin gets bakit ako.”

Dito nagbago ang hangin.

Hindi literal.

Pero parang may tumama sa pagitan nila na hindi mo basta pwede igalaw o itago.

“Jake…”

Napabuntong-hininga si Moriz, isang mahaba, pagod, at parang matagal niya nang gustong ilabas.

“Gusto ko sana sabihin na dahil maganda yung ilaw nung araw na unang nakita kita. Or dahil unique yung mukha mo. Or aesthetic ka.”

“Pero hindi ‘yon ang reason?”

“Hindi.”

Umiling siya.

“Ginuhit kita kasi—sa unang tingin ko pa lang sayo—naalala ko yung sarili ko na ilang taon nang pilit iniingatan.”

Hindi inasahan ni Jake iyon.

“At anong version mo ‘yon?” tanong niya.

“‘Yung version kong nagtatago.”

Mahina.

Matapat.

Masakit.

Naramdaman ni Jake yung bigat ng salitang iyon sa tiyan niya.

Parang may tumapik sa loob ng dibdib niya.

“Hindi mo naman ako kilala,” sabi niya, pero hindi iyon pagtanggi.

Parang tanong.

Parang pagtatanggol sa sarili.

Parang pagtatangkang huwag mabuksan nang buo.

“Hindi,” sagot ni Moriz.

“Pero may mga taong kahit hindi mo kilala, parang matagal mo nang hinahanap.”

Parang may biglang nag-crack sa loob ni Jake.

Hindi ganap na nabasag.

Pero tumunog.

Hindi niya alam kung paano haharapin iyon.

Hindi rin niya alam kung dapat ba siyang matuwa o matakot.

Kaya ang lumabas sa bibig niya ay hindi ang dapat, kundi ang unang dumating.

“Hindi ba masyado pang maaga para sa mga linyang ganyan?”

Ngumiti si Moriz, pero hindi cute.

Mas parang mapait at nahihiya.

“Hindi naman kita nililigawan.”

“Eh parang ganun na.”

“Hindi naman ako umaamin.”

“Pero parang umamin ka na.”

Nagkatinginan sila.

May humahangos na jeep sa malapit, maingay, may sumisigaw ng “Cubao! Cubao!” na parang nanginginig ang boses.

May dumaan na chica girl na naka-crop top at may malalakas na tawa.

May bumili ng load sa katabing tindahan.

May naghahanap ng xerox.

Pero sa pagitan ni Jake at Moriz—walang tunog.

Hanggang nagsalita si Moriz, mas mahina kaysa kanina.

Mas totoo.

“Hindi kita ginuhit dahil crush kita kung ‘yan ang iniisip mo.”

Parang may kumurot sa loob ni Jake, hindi niya alam kung bakit.

Relief ba?

Disappointment ba?

Curiosity ba?

“Ah,” sabi niya.

Ganun lang.

Isang syllable na hindi niya alam kung ano ang ibig sabihin.

Pero nagpatuloy si Moriz.

“Ginuhit kita dahil… hindi ako mapalagay kapag nakikita kitang mag-isa.”

Natahimik ulit si Jake.

“Parang may bigat sa likod ng balikat mo,” dagdag pa ni Moriz.

“Parang may hindi ka sinasabi kahit hindi naman kita kilala. At hindi ko alam kung bakit pero gusto kong malaman kung ano ‘yon.”

Doon nag-init ang tenga ni Jake.

Hindi niya gusto yung pakiramdam na parang nababasa siya.

Pero hindi rin niya gusto na tama si Moriz.

“Teka,” sabi ni Jake, bahagyang nakakuyom ang mga kamay.

“Hindi kita sinasabing mali. Pero hindi rin kita kilala. Hindi mo rin alam kung ano ako.”

“Exactly.”

Isang salita, pero parang sagot sa lahat ng ayaw sabihin ni Jake.

At doon na siya nainis.

Hindi galit.

Hindi tampo.

Pero isang uri ng inis na galing sa pag-aalinlangan sa sarili.

“Anong exactly?”

“Exactly kaya gusto kitang kilalanin.”

Napanganga si Jake nang kaunti.

Hindi niya inaasahan ang ganung straightforward na sagot.

Walang paligoy.

Walang drama.

Pero matapang.

Hindi niya alam kung paano tatanggapin iyon.

“Bakit ako?” tanong niya ulit, pero ngayon mas mahina.

“Jake…”

Nilapit ni Moriz ang katawan pero hindi naman lumapit ang mukha.

Enough para maramdaman ang init, pero hindi sobra para maging unethical sa sidewalk.

“…kasi nung unang araw na nakita kita sa waiting shed, parang may nilulunod kang sarili mo.”

Napakurap si Jake.

Napatigil ang paghinga niya.

“At hindi ko maintindihan,” dagdag ni Moriz.

“Kasi ang dami-daming tao dito sa Manila, lahat nagpapaka-busy, nagpapaka-okay, pero nung nakita kita—parang hindi mo kailangang magpanggap.”

Hindi sinigawan ni Jake si Moriz.

Hindi siya umalis.

Hindi niya tinakbuhan ang sinabi.

Ang ginawa niya?

Tumalikod siya sandali.

Hindi para iwan.

Para makahinga.

Parang ang bigat ng hangin.

Parang kumikirot ang loob niya.

Ang tagal niyang hindi nagsasalita, kaya nagtanong si Moriz:

“Are you mad?”

Umiling si Jake.

“Hindi.”

“Then bakit parang—”

“Hindi ako galit, Moriz.”

Pagod ang tono ni Jake.

“Hindi lang ako sanay.”

“Sanay saan?”

“Sanay na may nakakakita ng mga bagay na tinatago ko.”

Hindi gumalaw si Moriz.

Hindi rin siya sumingit.

Para siyang naghintay ng susunod na wave.

At dumating iyon.

“Hindi ako bukas sa kahit sino,” sabi ni Jake.

Hindi depensa.

Hindi excuse.

Totoo.

“I know,” sagot ni Moriz.

“Pero—pwede bang simulan kahit sa maliit na bahagi lang?”

Dahan-dahang humarap ulit si Jake kay Moriz.

“Simulan ano?”

“Simulan na hindi ka mag-isa sa bigat na dala mo.”

At doon, sa unang pagkakataon mula nang magkakilala sila, may pumatak na something sa loob ni Jake.

Hindi luha.

Hindi saya.

Hindi lungkot.

Connection.

Pero ayaw niyang tawagin iyon nang ganoon.

Ayaw niyang bigyan ng pangalan ang bagay na hindi pa niya kayang hawakan.

Kaya ang lumabas na sagot ay simple.

“Moriz… hindi mo ako kilala.”

“I know.”

Ngumiti siya.

“Pero hindi iyon reason para hindi kita samahan.”

At bago pa mabigyang-kahulugan ni Jake ang lahat ng iyon—

May sumigaw mula sa kabilang kanto:

“Uy! Pwede ba kayo umusog diyan, papasok yung delivery!”

Nagulat silang pareho.

Natanggal ang tensyon kahit sandali.

Natawa si Moriz.

Napailing si Jake.

At sa gitna ng maingay, magulo, at mainit na Recto—

may nangyaring hindi napansin ng kahit sino.

Si Jake, na laging naka-armor, laging naka-proteksyon, laging nakasara—

bahagyang bumukas.

Hindi buong puso.

Hindi buong isip.

Pero sapat para magsimula ang problema.

At kung problema man ito—

hindi niya alam kung gusto niya bang takasan

o hanapin pa lalo.

Pagkaalis ng delivery truck sa eskinita, naiwan sina Jake at Moriz sa gitna ng tunog ng makina, sigaw ng mga tinderang nag-aalok ng iced gulaman, at ingay ng mga estudyanteng tumatakbo papunta sa LRT. Pero kahit ganoon ka-chaotic ang paligid, may nabuo na namang tahimik na espasyo sa pagitan nila. Hindi na kasing bigat kanina. Pero hindi rin gaanong gaanong gaano na lang. Parang sipon na hindi mo alam kung sisipunin ka ba talaga o stress lang.

“Pwede ba tayong umupo sandali?” sabi ni Moriz, kinakamot ang batok niya. “Kahit doon lang sa may mini-park bandang kanto? Hindi ko alam kung bakit nanginginig pa rin yung kamay ko.”

Napatingin si Jake. Hindi halata, pero oo nga—may bahagyang panginginig sa mga daliri ni Moriz.

Hindi dahil sa takot.

Dahil sa pagod.

Sa pagpipigil.

Sa paghihintay ng sagot ni Jake na hindi niya alam kung kailan darating.

“Sige,” sagot ni Jake.

Hindi niya alam kung bakit siya pumayag.

Siguro dahil mainit.

Siguro dahil pagod na siya mag-isip.

O siguro dahil gusto niya rin.

Tahimik silang naglakad papunta sa maliit na park sa tabi ng Recto station, ‘yong may ilang upuang bakal na parang ginawa pa noong panahon ng lolo nila at hindi na napinturahan ulit. May batang umiiyak sa malapit. May lalaking nag-aalok ng naka-plastic na mani. May dalawang estudyante na mukhang nag-aaway tungkol sa thesis. May amoy ng lupa na hinaluan ng ulan kahit hindi naman umuulan.

Umupo sila sa pinakadulong bench. Si Jake sa kaliwa, si Moriz sa kanan. Hindi magkalayo. Hindi rin magkadikit. Parang may sinadya silang distansya na hindi nila pinag-usapan pero pareho nila naintindihan.

“Kanina,” simula ni Moriz, “hindi ko alam kung dapat ba akong tumakbo palabas nung bookstore.”

“Nagulat ka,” sagot ni Jake.

“Oo. Kasi hindi ko inaasahan na makikita mo ‘yon. Hindi pa ako ready na… alam mo na.”

“Na ano?”

Diretso. Walang sugarcoat.

“Na… ginuguhit kita.”

Napabuntong-hininga si Jake.

“Pwede mo namang sabihin na hobby mo lang, or exercise, or whatever. Hindi ko naman iniisip na—”

“Hindi siya hobby.”

Putol ni Moriz.

Nakatitig sa lupa.

Tumigil si Jake. Hindi niya alam kung paano tatanggapin ang tonong ‘yon.

Hindi desperate.

Hindi dramatic.

Pero may bigat na hindi mo basta itatapon.

Hindi nagsalita si Jake. Kaya nagpatuloy si Moriz.

“Alam mo yung pakiramdam na may nababasa kang libro tapos may character doon na parang… reflection ng isang bagay sa’yo na hindi mo inaamin kahit kanino?”

Hindi sumagot si Jake. Pero ang katahimikan niya ang sagot.

“Ganun ka sa’kin,” sabi ni Moriz, halos pabulong.

“Hindi ko alam bakit. Hindi ko pa alam paano. Pero nung una kitang makita—hindi kita kilala pero may naramdaman akong parang echo.”

Umangat ang tingin ni Jake.

“Echo?”

“Parang nakita kita, tapos may boses sa loob ko na nagsabi: ‘Ah. Ito yung taong maiintindihan ako kahit hindi ko ipaliwanag nang buo.’”

Hindi gumalaw si Jake.

Hindi rin niya alam kung paano lalabanan ang ganung klaseng honesty.

“Masyado ba ‘yon?” tanong ni Moriz, bahagyang kinakain ng kaba.

“Kasi kung oo—pwede nating ibalik sa normal. Sabihin mo lang.”

Hindi gumalaw si Jake. Naglabas lang siya ng mahabang hinga, patagilid, parang sinusubukang bawasan ang apoy sa loob niya.

“Hindi,” sagot niya, mababa.

“Hindi siya masyado.”

Nagulat si Moriz. Halata sa mata.

Parang hindi niya inaasahan na papayag si Jake sa bigat ng open admission na iyon.

Jake continued, “Pero hindi rin ako sanay na may nagsasabi ng ganyan sa’kin.”

“Alam ko.”

“Hindi kasi ako—”

“Open?” sabat ni Moriz.

Napatingin si Jake na parang masasapak niya dapat ‘to pero hindi niya ginawa.

“Dahan-dahan lang,” sabi ni Moriz.

“I’m not asking anything from you.”

“Eh ano gusto mo?”

Hindi galit ang tanong.

Pero may pagod.

May curiosity.

May takot.

Napapikit si Moriz sandali.

Sinapo ang tuhod gamit ang dalawang palad.

Bahagyang humarap kay Jake, pero hindi buong mukha.

Enough para maging intimate ang distansya pero hindi romanticized.

“Gusto ko lang na… kapag kasama mo ako… hindi mo kailangan mag-pretend.”

Natigilan si Jake.

Minsan kasi, kapag sinabi ng isang tao ang totoo, hindi mo kailangan ng analysis.

Tatama lang.

Diretso.

Walang paikot.

Pero ayaw iyon tanggapin agad ng utak ni Jake.

Mas sanay siyang umiwas kaysa humawak.

“Kailan ka pa naging ganito ka-direct?” tanong ni Jake, medyo sarcastic pero hindi masama.

“Since ngayon.”

Diretso si Moriz.

“Since nabuksan na yung sketchbook ko nang hindi ko gusto, might as well aminin ko na rin lahat ng sumunod.”

“Hindi mo naman kailangan aminin lahat,” sagot ni Jake.

“Pero ayoko rin magtago.”

Nagbago ang expression ni Jake. Hindi halata. Pero may lumambot na parte sa gilid ng mata niya.

Tahimik ang sumunod na sandali.

Hindi awkward.

Parang breather bago tumalon ulit.

“Gusto mo bang mag-coffee?” tanong bigla ni Moriz.

As if hindi sila nag-uusap about emotional vulnerability two seconds ago.

Umangat ang isang kilay ni Jake.

“Coffee?”

“O bakit? Illegal?”

“Hindi. Ang weird lang ng transition.”

“Sorry naman, hindi ko kayang mag-deep talk nang sunod-sunod. Nalulunod na utak ko.”

“Same.”

Nagkatinginan sila, sabay natawa—yung tawa na hindi malakas pero biglang nagpapagaan ng dibdib.

At doon nagsimulang unti-unting bumalik ang normal na breathing ni Jake.

Bumalik ang kulay ng paligid.

Bumalik ang ingay ng Recto.

“Okay,” sabi ni Jake.

“Saan coffee?”

“May maliit na café dito sa may likod ng LRT station. Hindi sikat. Hindi Instagrammable. Walang may alam.”

“Bakit mo alam?”

“Secret spot ko. Pero since nakita mo na yung sketchbook ko, may karapatan ka na ring malaman.”

Naglakad sila.

Tahimik sa una.

Pero may bagong energy—hindi tense.

Hindi rin light.

Pero stable.

Habang naglalakad, napansin ni Jake ang paraan ng paghaplos ng araw sa braso ni Moriz. Yung subtle sheen ng pawis. Yung paraan ng pag-urong ng balikat nito kapag may dumaraan na masyadong malapit. Yung awkward na paghila ng tote bag strap para hindi dumikit sa katawan niya.

Wala sa mga detalyeng ito ang dapat magkaroon ng impact.

Pero meron.

“Uy,” tawag ni Moriz bigla.

“Ba’t ka nakatitig?”

Hindi kumurap si Jake.

“Hindi ako nakatitig.”

“Ano tawag mo dun? Research?”

“Observing.”

“Same thing.”

“Hindi.”

“Sige na. Sabihin mo na kasi na gwapo ako—”

“Hindi nga ako nakatitig,” putol ni Jake, mas mabilis kaysa dapat.

Natawa si Moriz nang malakas.

Yung unang beses na ganon kalakas.

Napatingin ang dalawang tambay sa tabi ng tindahan ng load.

Jake felt something strange—parang napahiya nang konti pero walang gustong umalis sa sitwasyon.

Pagdating nila sa café, halos wala ngang tao. May lumang signage na kulay cream na may kupas na text: “BREWLINE.” Walang aircon na malakas. May maliit na electric fan sa taas na umiikot nang parang may sakit. Pero ang amoy ng freshly ground coffee ay parang nagbalik ng tibok sa katawan ni Jake.

Pumasok sila.

May antique-style tables na hindi naman talagang antique—more like lumang nabili sa surplus store. May hanging lights na warm tone. Tahimik. Walang students. Walang couples. Walang ingay.

“This is nice,” sabi ni Jake, pang-amin na hindi niya sinasadya.

“See? Hindi ako puro problema. May pakinabang din ako.”

“Sure ka ba?”

“Uy, grabe ka naman.”

Umorder sila.

Iced mocha si Moriz.

Black coffee si Jake.

Pag-upo nila, doon bumalik ang tension.

Hindi kasing bigat ng sa bookstore.

Pero may something.

Napatingin si Moriz sa baso niya.

Pinaikot ang straw.

“Jake…”

Medyo hesitant.

“Pwede ba akong magtanong?”

“Depende.”

“May tinatago ka ba na mabigat?”

Nanigas ang panga ni Jake.

Hindi niya sinagot agad.

Umangat ang tingin niya.

Hindi galit.

Hindi rin takot.

Pero parang hinahaplos ang loob niya ng isang bagay na hindi niya handa.

“Bakit mo tinatanong ‘yan?”

mahina pero may pader.

“Dahil hindi normal na tao yung naglalakad na parang ayaw niyang maramdaman na may ibang nakakakita sa kanya.”

Mas lalong nanahimik si Jake.

Masyadong on point.

Masyadong mabilis.

Masyadong malapit sa buto.

“Hindi ko kailangan mag-share,” sabi ni Jake.

“I know.”

“Hindi rin kita kilala.”

“I know.”

“Hindi rin tayo close.”

“I know.”

“Hindi rin ako ready.”

Ngumiti si Moriz nang maliit.

“Hindi rin ako naghihintay.”

Nagtagpo ang tingin nila.

Mas matagal ngayon.

At doon, lumipad ang isang maliit, halos imperceptible na crack sa loob ni Jake.

Hindi pa siya bibigay.

Hindi pa siya magbubukas.

Pero naramdaman niya na…

hindi niya gustong lumayo.

“Moriz,” sabi ni Jake nang mababa,

“baka inaakala mo—”

“Hindi.”

Putol.

Malumanay.

Pero matatag.

“Hindi ko inaakala na gusto mo rin ako.”

Diretsong sinabi ni Moriz iyon, walang sugarcoat.

“Hindi ako nagpapatama. Hindi ako nag-aassume. Hindi ako nagha-harbor ng kung ano.”

Tumingin siya sa mesa.

“Gusto lang kitang maintindihan.”

Nagtagal ang katahimikan.

Mahaba.

Pero hindi mapanganib.

Hanggang biglang nagsalita si Jake:

“Moris…”

Napatingin si Moriz.

“…hindi ako madaling intindihin.”

“Good.”

Sabi ni Moriz.

“Hindi rin ako.”

At doon, sa gitna ng maliit na café na amoy roasted beans at lumang kahoy, nagsimula ang isang bagay na hindi pa nila binibigyan ng pangalan—

pero alam nila pareho:

Hindi na sila bumabalik sa dati.

Pagkatapos ng ilang minuto ng katahimikan sa café, doon lang napansin ni Jake na umatras ang init sa dibdib niya. Hindi na kasing bigat ng kanina. Hindi na masikip. Parang may maliit na espasyo na nabuksan—hindi para hayaang pumasok si Moriz, pero sapat para hindi siya magsara nang todo.

Sinandal ni Jake ang likod niya sa upuan at uminom ng kape. Mapait. Mainit. Simple. Diretso. Parang sinadya ng universe na ipaalala sa kanya na may mga bagay na hindi mo kailangang lagyan ng asukal para maintindihan.

Si Moriz naman, naglalaro pa rin sa straw. Pero hindi na siya nanginginig. Hindi na rin siya takot. May bago sa himig ng katawan niya—relief, patience, baka konting pag-asa.

“Alam mo…” sabi ni Moriz, hindi tumitingin.

“Kung ayaw mong sagutin yung tanong ko kanina, okay lang.”

Hindi kumibo si Jake.

“Hindi kita pipilitin,” dagdag ni Moriz.

“Pero kahit hindi mo sabihin, ramdam ko na may mabigat ka talaga.”

Nag-angat si Jake ng tingin. “Hindi ako project.”

“Hindi kita ginagawang project.”

“E ano tawag mo sa ginagawa mo?”

Nag-isip si Moriz bago sumagot.

“Pakikialam na may respeto.”

Napakurap si Jake.

“Magkaiba ba talaga ‘yon?”

“Depende sa tao. Depende sa intensyon.”

Uminom si Moriz ng mocha.

“Kung may nagtanong sa’yo nang walang pakialam kung masasaktan ka—pakikialam ‘yon. Pero kung may nagtanong dahil ayaw ka niyang iwan sa isang lugar na masyadong madilim… respeto ‘yon.”

Tahimik si Jake.

Hindi dahil wala siyang sagot.

Pero dahil napuruhan siya sa sinabi.

“Hindi ako nasa madilim na lugar,” sabi niya, halos defensive pero hindi hostile.

Tumango si Moriz.

“Hindi mo kailangan aminin.”

“Hindi ko rin sinasabing oo.”

“I know.”

Tumingin si Moriz diretso sa mata niya.

“At hindi ko rin sinasabing alam ko ang lahat tungkol sa’yo.”

May kung anong kumirot sa gilid ng dibdib ni Jake—hindi masakit, pero matalas.

“Jake…”

Mabagal ang tono.

“Wala akong hinihinging kapalit.”

Hindi gumalaw si Jake.

“Pero kung sakaling dumating yung araw na… sabihin mo sa’kin kahit maliit na parte… tatanggapin ko. Kahit piraso lang. Kahit hindi buo.”

Napakagat-labi si Jake.

Hindi niya alam kung bakit pakiramdam niya ay may lumalabas sa kanya kahit tahimik lang siya.

“Kahit hindi mo sabihin ‘yan,” sabi ni Jake, “hindi ko naman hinihingi na maintindihan mo ako.”

“Pero gusto ko.”

Isang simpleng sagot.

Pero may lakas.

Parang may humaplos sa puso ni Jake nang hindi niya inaasahan.

Hindi romantic.

Hindi agad intimate.

Pero tunay.

At para kay Jake, na matagal nang hindi nasanay sa tunay, mas nakakayanig iyon kaysa dapat.

Nagbukas ang pinto ng café.

May dumating na tatlong estudyante.

Natawa.

Maingay.

Nagkalat ng ingay sa paligid.

Pero kahit nagulo ang ambiance—hindi nagulo ang espasyong nabuo sa pagitan nila.

“Anong oras na?” tanong ni Jake, nagbabago ng topic.

“Twelve-ten,” sagot ni Moriz.

“Gutom ka na ba?”

“Hindi pa.”

“Kahit siomai?”

“Tanghali pa lang, tapang mo.”

“At least honest.”

Napailing si Jake, pero may halong ngiti.

Tumayo si Moriz.

“Halika. May bibilhin ako sa labas.”

“Ano?”

“Wala ka nang choice. Basta sumama ka.”

“Alam mo, hindi ako—”

“Jake, tatayo ka ba o bubuhatin kita palabas?”

Napataas ang kilay ni Jake.

“Moriz, tingnan mo yung katawan ko. Hindi mo ako mabubuhat.”

Ngumiti si Moriz.

“Kung hindi ko kaya, isusulat ko na lang sa sketchbook ko at ipapa-feel ko sayo na kaya kong buhatin ka kahit sa drawing.”

“Bolero.”

“Hindi ako bolero. Observant lang.”

Naglakad sila palabas.

Mainit pa rin.

Maingay pa rin ang Recto.

Pero iba na ang pakiramdam ngayon.

Mas magaan.

Mas… totoo.

Habang naglalakad, may nadaanan silang nagbebenta ng yema at iba pang candies.

Biglang tumigil si Moriz.

“Ayan. Ito pala.”

“Candy booth?” tanong ni Jake.

“Oo. Sabi mo ayaw mo ng pahalik-halik na sweetness kanina sa kape. Pero baka gusto mo ng tamang tamis.”

Ngumuso si Jake.

“Tamang tamis? Bakit parang—”

“Hindi ‘yun pick-up line.”

“Sigurado ka?”

“Jake…” bumalik kay Moriz ang pangingiti na may kung anong pang-aasar.

“Kung liligawan kita, hindi yema ang gagamitin ko.”

Hindi handa si Jake sa sagot na iyon.

Naubo siya nang walang dahilan.

Napalingon sa kabilang side ng kalsada

na parang may biglang nagbago sa katawan niya.

“O, oh,” sabi ni Moriz, tawa nang mahina.

“Relax. Sinasabi ko lang hypothetical.”

“Hindi kasi ako—”

Hindi niya tinuloy.

“Hindi ka ano?” tanong ni Moriz.

Hindi sumagot si Jake.

Dahil hindi niya rin alam kung ano ang sagot.

Ang alam lang niya ay may kumikilos sa loob niya na hindi niya kayang pangalanan.

Hindi pa.

Hindi ngayon.

“Okay,” sabi ni Moriz, mas gentle.

“Hindi ko na itutuloy. Hindi kita pipilitin sumagot.”

Kinuha niya ang dalawang yema. Binigay isa kay Jake.

“Peace offering.”

“Ano namang kasalanan mo?”

“Hindi kita binigyan ng warning na may drawing ako sayo.”

“Hindi mo naman kailangan mag-sorry.”

“Pero gusto ko.”

At doon, hindi nakapagpigil si Jake.

May lumabas na salita na hindi niya pinag-isipan:

“Moriz…”

“Hm?”

“…wala namang mali doon.”

Napatigil si Moriz.

Literal na tumigil.

Parang nag-pause ang lungsod sa likod niya.

“Anong ibig mong sabihin?”

halos hindi gumagalaw ang labi ni Moriz.

“I mean,” sabi ni Jake, medyo nahihirapan humanap ng tamang wording,

“kung nag-drawing ka… hindi naman kita pwedeng pagsabihan na masama ‘yon. Artists draw what they want. Ganon naman talaga.”

Pero may hindi nasabi si Jake.

At naramdaman ni Moriz na hindi kumpleto ang sagot.

“Jake,” sabi ni Moriz, mas mababa,

“kung hindi ka comfortable—”

“Hindi ako uncomfortable.”

Nagkaroon ng tahimik na saglit.

Hindi uncomfortable.

Hindi rin simple.

Sapat na para mabasag ang composure ni Moriz.

Sapat para magpakita ng totoong gulat.

“So…” sabi ni Moriz.

“Pwede ba akong magtanong ulit?”

“Depende kung matino.”

“Matino.”

“Sige. Ano?”

“Kung hindi ka uncomfortable…”

Nilapit ni Moriz ang katawan nang kalahating hakbang.

Hindi sobra.

Hindi kulang.

Pero sapat para uminit ang hangin sa pagitan nila.

“…bakit parang ayaw mong tumingin nang matagal sa’kin?”

Parang tinamaan si Jake nang diretso.

Hindi siya natawa.

Hindi siya umiwas.

Hindi rin siya sumagot.

Pero nag-react ang katawan niya.

Nag-angat ng balikat.

Nagbago ang breathing.

Nag-hold ang lalamunan.

Hindi nakaligtas kay Moriz ang lahat ng iyon.

“Jake,” dagdag ni Moriz, halos bulong,

“hindi ko sinasabing may gusto ka sa’kin.”

Hindi gumalaw si Jake.

“Pero…”

Dahan-dahan.

Diretso.

“…parang may kinakatakutan ka pag tumitingin ka sa’kin.”

Dito napalunok si Jake.

Napakapit sa strap ng bag.

Napalingon sa malayo.

Hindi para umiwas sa tanong.

Pero para hindi mabasag ang ekspresyon niya.

Hindi siya sumagot.

Hindi pa.

Pero ang hindi niya alam—

si Moriz, kahit hindi niya naririnig ang sagot,

nararamdaman niya ang hindi sinasabi.

“It’s okay,” sabi ni Moriz.

“Hindi kita hihilahin palabas ng comfort zone mo.”

Naglakad sila pa-uwi.

Tahimik.

Hindi awkward.

Hindi rin masaya.

Pero puno.

Pagdating nila sa tapat ng campus, doon tumigil si Moriz.

“Jake,” tawag niya, mas steady,

“thank you sa araw na ‘to.”

Bumitaw ang mata ni Jake sandali at tumingin sa kanya.

Hindi ng matagal.

Pero mas mahaba kaysa dati.

“Bakit ka nagpapasalamat?” tanong ni Jake.

“Dahil sa unang beses… hindi mo ako tinaboy.”

Napakamot si Jake.

“Hindi naman kita tinataboy dati.”

“Pero hindi mo rin ako pinapapasok.”

Tumaas ang balikat ni Jake.

“Wala ka namang kailangan pasukin.”

Ngumiti si Moriz—yung ngiti na hindi malakas, hindi pabibo,

pero alam mong may tinatanggap siyang maliit na tagumpay.

“See you Monday?” tanong ni Moriz.

Nagtagal ang tingin ni Jake.

Hindi dapat.

Pero tumagal.

“At bakit Monday?” sagot niya.

“May klase tayo.”

“Alam ko.”

“So pupunta ka?”

“Hindi ako absent.”

“Good.”

Lumakad papalayo si Moriz.

Hindi tumingin agad pabalik.

Pero bago siya mawala sa turn ng gate, lumingon siya.

“Jake!”

“Ano?”

“Kung sakaling… gusto mong sabihin kahit kaunting parte ng totoo mo—

hindi ako aalis.”

Hindi sinagot ni Jake.

Hindi rin siya ngumiti.

Pero nanatili siyang nakatayo doon kahit nakaalis na si Moriz.

At sa loob ng dibdib niya, may kumikirot.

Hindi sakit.

Hindi saya.

Pagbukas.

Maliit.

Dahan-dahan.

Pero tuloy-tuloy.

At hindi na niya alam kung kaya pa niyang isara iyon.