Kinasal kami ngayon pero iniwan nya ako kinabukasan

Hindi ko alam kung paano sisimulan ang kwento namin — kasi hanggang ngayon, hirap pa rin akong paniwalaan na tapos na agad ito. Parang panaginip lang lahat. Isang araw lang akong naging asawa niya, pero habang-buhay na siyang nakatatak sa puso ko.

Siya si Ethan. Tahimik, pero may mga matang laging parang nakangiti. Sa apat na taon naming magkasintahan, sanay akong siya ang unang gumigising para sabayan akong mag-almusal. Pero sa araw ng kasal namin, ako ang unang nagising — at siya ang unang tumingin sa akin na may luha sa mga mata.

“Hindi ako makapaniwala,” sabi niya, habang marahan niyang hinahaplos ang pisngi ko. “Ikaw na ‘yung dati kong dasal… ngayon, asawa ko na.”

Ngumiti ako, pero may kung anong bigat sa dibdib ko. Hindi ko alam kung kaba o takot, pero may bulong sa isip ko na nagsasabing “ingatan mo ang araw na ‘to.”

Simple lang ang kasal namin — simbahan sa may probinsya, ilang kaibigan, at ang mga magulang naming halos maiyak sa tuwa. Habang naglalakad ako sa aisle, halos hindi ko marinig ang tugtog. Lahat ng mata ko, nakatuon lang kay Ethan. Ang lalaking minsan kong ipinangako sa sarili kong mamahalin ko kahit wala nang bukas.

At totoo nga, wala nang sumunod na bukas para sa kanya.

Pagkatapos ng kasal, diretso kami sa resort kung saan kami maghahoneymoon. Buong araw, tawanan, kwento, at halakhak. Paulit-ulit niyang sinasabi, “Habambuhay kitang mamahalin.” Paulit-ulit ko ring sinasagot, “Pangako, ako rin.”

Gabi na nang bumuhos ang ulan. Nagpasya kaming lumabas, maglakad-lakad sa tabing-dagat. Hawak niya ang kamay ko, malamig ang hangin, pero mainit ang yakap niya.

“Gusto kong maalala mo ‘to,” sabi niya, “kung sakaling magkalayo tayo.”

“Hindi tayo maghihiwalay,” sagot ko, sabay tawa. “Habambuhay, ‘di ba?”

Pero nang bumalik kami sa cottage, bigla siyang napahawak sa dibdib niya. Akala ko napagod lang. Akala ko simpleng hilo. Pero nang bumagsak siya sa sahig, lahat ng akala ko, gumuho.

Tinawag ko siya nang tinawag. Nilamig ang kamay ko habang tinatangkang maramdaman ang pulso niya. Dinala namin siya sa ospital, pero kahit anong dasal, sigaw, at iyak — wala na siya pagdating doon.

“C@rd!*c arr3st,” sabi ng doktor. Isang iglap. Isang tibok. Isang araw matapos ang kasal.

Nakatulala lang ako. Nakatitig sa singsing na suot pa niya. Sa labi niyang tila nakangiti pa rin, parang ayaw akong iwan.

Ngayon, nandito ako sa kama kung saan namin ginugol ang unang gabi bilang mag-asawa. Sa tabi ko, ang wedding picture naming nakapatong sa mesa. Ako, nakaputi. Siya, naka-itim na suit. Parehong masaya. Walang ideya na ang ‘habambuhay’ naming pangako, isang araw lang pala ang itinagal.

At sa katahimikan ng gabi, paulit-ulit kong binubulong sa hangin —

“Pangako, Ethan… kahit wala ka na, ako pa rin ang asawa mo.”

Umulan nang malakas kinabukasan. Parang nakikisabay ang langit sa sakit na nararamdaman ko. Ang resort na kahapon ay punô ng tawanan at mga litrato, ngayon ay tahimik, madilim, at punô ng mga tanong na walang sagot.

Magdamag akong hindi nakatulog. Nakaupo lang ako sa gilid ng kama, hawak pa rin ang panyo niyang may burdang pangalan namin — Ethan & Liana, Forever. Parang isang biro ng tadhana. Dahil ang “forever” naming iyon, hindi man lang tumagal ng dalawang araw.

Bago dumating ang pamilya niya, ako muna ang nag-asikaso sa katawan niya. Hindi ko alam kung saan ko kinuha ang lakas, pero gusto kong ako ang huling hahaplos sa kanya bago siya tuluyang ilayo sa akin. Nilinis ko ang mukha niyang tila mahimbing lang na natutulog. Pinunasan ko ang luha sa gilid ng mata niya. Gusto kong tandaan siyang payapa, hindi ‘yung sandaling tinawag ko ang pangalan niya at hindi na siya sumagot.

Pagdating ng bangkay sa bahay nila, dumagsa ang mga kamag-anak. Marami ang umiiyak, marami rin ang tahimik. Pero ako, parang naubos na. Ang bawat luha, parang napalitan ng hangin na mahapdi sa dibdib.

“Liana…” tawag ng mama niya habang niyayakap ako. “Walang may gusto nito. Pero alam ko, mahal ka ng anak ko. Alam kong ikaw ang huling iniisip niya.”

Hindi ako sumagot. Dahil alam ko, kung magsasalita ako, babalik lahat ng kirot. Kaya tumahimik na lang ako. Tumingin sa kabaong. Sa mga bulaklak. Sa larawan niyang nakangiti — ‘yung ngiting dati kong ginising araw-araw.

Pagdating ng gabi, naiwan akong mag-isa sa tabi niya. Ang mga ilaw ng lamay ay mahinang nagkikislapan, at ang hangin ay may dalang amoy ng kandila’t luha. Dinala ko ang wedding ring na suot ko, pinatong sa dibdib niya, at bumulong:

“Hindi ko ito aalisin kahit kailan, pero gusto kong dalhin mo rin ang isa. Para kahit saan ka man mapunta, magkasama pa rin tayo.”

Kinuha ko ang singsing niyang nasa bulsa ko. Dahan-dahan kong ipinasuot sa daliri niya. At nang magdikit ang mga singsing namin, parang may bahagyang liwanag na dumaan sa isip ko — alaala ng araw ng kasal namin.

“Habambuhay kitang mamahalin,” sabi niya noon.

“Pangako, ako rin,” sagot ko.

Ngayon, ako na lang ang natira sa pangakong ‘yon. Pero kahit gano’n, hindi ko kayang kalimutan.

Lumipas ang gabi, pero hindi ako umalis sa tabi niya. Sa unang gabi ng kanyang paglisan, ako ang nagbantay. Ako ang humaplos sa malamig niyang kamay, at ako ang huling nagsabing, “Mahal kita, Ethan. Habang-buhay.”

At sa diwa kong pagod at wasak, parang may narinig akong boses sa hangin — mahina, pero malinaw:

“Liana, huwag kang malungkot… nasa tabi mo pa rin ako.”

Napatingin ako sa paligid. Walang tao. Pero nang tumingala ako, may isang bituin sa langit na mas maliwanag kaysa sa iba. At doon ko naramdaman — baka nga totoo, hindi siya tuluyang nawala.

Lumipas ang tatlong buwan mula nang mawala si Ethan, pero sa bawat paggising ko, parang kahapon lang ang lahat. Hindi ko pa rin inaalis ang wedding ring sa kamay ko. Para bang kapag nawala ito, tuluyan na rin siyang mawawala sa mundo ko.

Bumalik ako sa apartment namin sa Maynila. Dati, punô ng ingay ang maliit naming tahanan — mga halakhak niya habang nagluluto, ang paborito niyang tugtugin tuwing umaga, at ang paraan niyang pagyakap sa akin mula sa likod habang sinasabi, “Mabango ka pa rin kahit bagong gising.”

Ngayon, bawat sulok ng bahay ay tila may multo ng nakaraan. Ang apron niyang nakasabit pa rin sa kusina. Ang gitara niyang nakasandal sa pader. Lahat, nakatulog sa panahon — pero ako, gising pa rin sa sakit.

Madalas, nagbubukas ako ng album ng kasal namin. Isang araw lang iyon, pero bawat litrato, punô ng saya. Lalo na ‘yung kuha namin habang naglalakad palabas ng simbahan — magkahawak-kamay, parang walang makakahiwalay. Hindi ko alam na sa loob ng dalawampu’t apat na oras, iyon na pala ang huling pagkakataon.

Isang gabi, habang nakaupo ako sa balkonaheng madalas naming tambayan, narinig ko ang hangin na parang may dalang tinig. “Liana…” mahinang tawag. Hindi ako natakot. Sa halip, ngumiti ako.

“Ethan, nandiyan ka ba?” tanong ko habang pinikit ang mga mata ko.

At sa isipan ko, malinaw na parang totoo — nakita ko siyang nakatayo sa harap ko, suot pa rin ang itim na suit sa kasal namin, may ngiting dati kong minahal.

“Hindi ko kayang iwan ka nang hindi nagpapaalam,” wika niya. “Pero gusto kong malaman mong tinupad ko ang pangako ko.”

“Anong pangako?” tanong ko, habang pinipigilan ang luha.

“Na habambuhay kitang mamahalin. Hindi dito lang sa lupa, kundi kahit saan man ako naroon.”

Lumapit siya sa akin, at sa isang iglap, naramdaman kong parang may hangin na mainit na dumampi sa aking pisngi — parang halik. At bago siya tuluyang naglaho, bumulong siya, “Maging masaya ka ulit, ha? Huwag mong hayaang ako ang maging dahilan para hindi ka na umibig.”

Pagmulat ko ng mata, ako na lang mag-isa. Pero iba na ang pakiramdam ko. Parang may bahagyang liwanag na pumasok sa loob ng puso kong matagal nang madilim.

Kinabukasan, nagtungo ako sa simbahan kung saan kami ikinasal. Dala ko ang isang maliit na bouquet ng puting rosas — paborito niya. Nilapag ko iyon sa altar at mahina kong sinabi,

“Ethan, kung nasaan ka man… salamat sa pag-ibig na kahit saglit lang, tumatak sa buong buhay ko.”

Habang lumalakad ako palabas ng simbahan, isang malamig na simoy ng hangin ang humaplos sa aking balikat. Napatingala ako, at sa kisame ng simbahan, may liwanag na parang hugis ng puso. Ngumiti ako, dahil alam kong siya ‘yon.

Minsan, may mga pag-ibig na hindi sinusukat sa haba ng panahon. May mga sumpaang kahit sandali lang nagtagal, pero tumitibok habang-buhay sa alaala.

At sa tuwing tinatanong ako kung gaano katagal kaming mag-asawa, simple lang ang sagot ko:

“Isang araw lang… pero sapat na ‘yon para maramdaman ko kung ano ang tunay na habambuhay.”

— Wakas — 🌧️💍